Velkommen til barnebokkritikk.no
Hjem Kontakt Om barnebokkritikk.no Bestill nyhetsbrev Ressursside Søk
INNHOLD
Anmeldelser
· Bøker
· Scenekunst
· Diverse
· Fag og forskning

Annet innhold
· Artikler
· Barnebokminne
· Debatt
· God, ikke oversatt
· Likt og ulikt

JASSÅ?!?
I forbindelse med anmeldelsen av Knut Linds bok om Muhammed, gjengir vi her Julius Schnorr von Carolsfelds oppgjør med de kristne «Billedstormerne» fra 1840...


BARNEBOKMINNE
Illustratør Jens Kristensen skriver om:


DESSUTEN ...
* Bestill vårt gratis nyhetsbrev.
*Følg oss på FACEBOOK og TWITTER
* Neste oppdatering kommer 14. november.

   Utskriftsformat  Utskriftsformat     Send til en venn  Send til en venn

Fredlaus på Hålogaland Teater

Fredlaus

Sted: Hålogaland Teater 2011
Speleperiode i Tromsø: 3. mars-1. april
På turné: 7.-15. april

På scena: Marius Næss, Espen Østman, Cecilie Lundsholt, Morten Svartveit
Dramatisering og regi: Carl Jørgen Kiønig
Dramaturgi: Morten Kjerstad
Scenografi og lysdesign: Ola Bråten
Musikk: RAIN
Kostyme og maske: Mia Runningen
Koreografi: Karsten Oelmann
Dukkemakar: Tatjana Zaitzow

Etter Ragnar Hovland sin ungdomsroman ved same namn.
Boka fekk kritikarprisen i 2006
Til nordnorsk av Morten Kjerstad

Meldt av Kjersti Kollbotn

FULL RULLE PÅ RØMMEN

Når alt skal med, og når alt tilsynelatande er like viktig, kjenner ein seg meir og meir avvist. Her skulle det ha vore gjort ein skrapejobb, ein foredlingsjobb.


Scena ligg i mørke. Så vert det lyst. Og så mørkt att. Det går frå null til hundre i løpet av få sekund, og vi vert henta rett inn i hending og handling: Ungguten Anders får vite at foreldra skal skiljast, og han reagerer spontant og rømer til skogs.

Dei neste åtti minutta går unna i ein forrykande fart. I tillegg til å flytte føtene fort, er aktørane munnrappe, og alle har mykje på hjartet. Sceneskifta er raske og elegante, utan nemneverdige missar.

Fire skodespelarar deler på nært tjue roller. Dei er entusiastiske og energiske. Det «logistiske» meistringsnivået må leggast merke til, det er ikkje mindre enn imponerande. Ein kan ikkje anna enn å la seg fascinere av alt som skjer, beundre timinga, det presise og fryktlause; her er inga nøling, her er inga utmatting.

Men i all denne tekniske meistringa, går noko vesentleg tapt.

Draum eller ikkje-draum?
Scenerommet minner om ei grotte. Ein stad å gøyme seg bort i. Ein stad med krikar og krokar, ulike platå som fungerer både som terreng i skogen, og som rom inne i hus, eller utanfor ein bygning.

Overflatene og møblane er grovt tilhogne. Fargane er i grønt og brunt og blått. Ei tunbjørk truar i bakgrunnen med mørke greiner mot ein himmel. Rommet er verkeleg og realistisk, og rommet er også ei surrealistisk verd av draumar, av farlege skapningar og lydar, og av sant og ikkje-sant.

Om skogen verkeleg er verkeleg og om Anders har rømt, eller om alt som skjer, skjer berre inne i tankane hans – i ei mental verd? Ja, det får vi ikkje sikkert vite.

Dei fysiske effektane, blant anna for å skape vêr og årstider, er enkle med gnist av humor. Musikken er med på å underbygge stemningar; frå dei mjukaste tonane, til dei mest skumle og urovekkande. Lys og mørke er brukt med liknande godt resultat.

Når stykket tek til er det vår. Mot slutten er vinteren komen med snø og kulde.

I det tome huset til ein mann som hengte seg
Anders slår seg ned i det fråflytta huset til Dobbel-Aksel, mannen som flykta inn i døden ved å henge seg i tunbjørka fordi kona hans Marta, stakk av med ein annan. Hilmar frå Skogane kjem rekande forbi, og han dukkar stadig opp utover i stykket. Han er ein pussig fyr som byggjer eit kapell til profeten Lasarus. Anders finn Dobbel-Aksel si gamle børse, og han og Hilmar går på jakt i lag. Det viser seg at Hilmar også har rømt, rømt frå kona si, og sonen sin ein gong i tida. To barn, som kan minne om Hans og Grete, dukkar opp. Ramp kjem også og kastar stein, og knuser vindauge i det gamle huset. Anders si tolv år gamle syster kjem med mat, og ho vil også røme. Dei to søskena har ei fin samtale om tida då dei var små og reiste på ferie i lag med familien. Vi møter Heste-Oskar som stel pengar frå gamlemor Thea. Og mange fleire; kameraten Tomas, kjærasten Katrin, som etter kvart vert kjærast med Tomas. Og vi møter far til Anders, men ikkje mora. Vi møter lærar Jacobsen, samt ei gruppe musikantar på veg gjennom skogen.

Det vert folksamt rundt Anders, og dei fleste har flykta, eller synest å prøve, på kvart sitt vis, å røme frå det som har vorte vanskeleg på ein eller annan måte.




Kaffi. Øl. Og røyk
Gjentekne scener med kaffi, øl og røyk skal understreke opprøret og Anders si frigjering inn mot livet som vaksen. Dei vaksne i salen humrar. Godsleg humring er det næraste publikum kjem ein gapskratt. Ei lita jente slapp ut i ein trillande, kort latter då ein boks øl spruta utover. Elles var det stille frå barnemunnane. Vaksenhumring vert det også då Anders og Hilmar tek seg inn i huset til Heste-Oskar for å ta tilbake pengane han har stole frå mor si. Dette er ei skræmande scene med bruk av finnlandshetter og våpen.

Sentralt regigrep
Det sentrale regigrepet til Kiønig er å late Anders vere forteljaren i stykket. Anders, i Marius Næss sin skikkelse, vender seg mot publikum og deler tankar, idear, spørsmål og tvil. Han har mykje han vil formidle. Til å begynne med fungerer det godt. Men det taper seg relativt raskt. Når alt skal med, og når alt tilsynelatande er like viktig, kjenner ein seg meir og meir avvist. Her skulle det ha vore gjort ein skrapejobb, ein foredlingsjobb. Denne meldaren får for mykje av det ho får, og for lite av det ho etter kvart lengtar etter.

Anders verkar verken veldig sint, veldig trist, eller veldig opprørt over det som har skjedd. Han verkar tvert imot ut til å vere fullt på høgde med situasjonen. Stort sett. Berre ved eit par høve, kan vi sjå noko som kan likne fortviling hos Anders, men det er så kort, kjem så plutseleg, og oppbygginga mot ei slik stemning, er fråverande.

Og eg finn inga grunn til å heie.

Eg vil bry meg om menneske som er i krise. Eg vil kjenne på det dei kjenner på. Leve meg inn i det dei gjennomgår. Dette skjedde ikkje. Og eg vert lei meg fordi eg ikkje bryr meg om kva som skjer med Anders. Som publikum vil eg ha ein å heie på! Den ytre og den indre Anders vert for like, og han vert etter kvart trøyttande og monoton.

Nerven som vibrerte i starten, dovnar hen.

Ikkje rom for undring
«Kanskje draumane er brukte opp?» seier forteljaren ut i salen. Ei vakker setning. Ein invitasjon til undring. Men før ein får sukk for seg, har forteljaren meir å fortelje, og den nødvendige dvelinga vert ikkje muleg.

Stykket er surrealistisk, men ikkje surrealistisk nok. Det var som ein svolt breidde seg i salen om å få tilgang til, leve med og i historia, ikkje berre bli fortalt gjennom eit for stort lass av tekst. «Less is more» og «show, don’t tell» er nærliggande å be om. Og kanskje spesielt fordi stykket har barn og unge frå ti år og oppover som målgruppe, skulle dvelinga ha fått plass? Det er ikkje sagt at eit høgt tempo, overlessa med dialog, er det same som å treffe blink hos tenåringar. Samtalane vert anstrengande å henge med på fordi dei er så heseblesande.

Kontinuerleg snakking gjer trøytt. Dette gjeld truleg alle aldrar.

Pusterom
Pusterom og nokre få, men kjærkomne, mellomrom, kjem i form av den fantastiske katten, hjorten, ulven og veslesøsterdokka. All ære til Zaitzow og Runningen. I desse augneblinkane vaknar fantasien og sansane vert aktivert. Desse figurane kommuniserte, og salen venta på fleire av desse «kvileskjera».

Kjedelege jenter
Jentene i stykket får ikkje mykje å spele på. Dei er ulidelege tradisjonelle og føreseielege. Her kunne det kanskje ha vore teke eit grep, om ein hadde vore bevisst på dette.

Les også Knut Anders Løkens anmeldelse av Hovlands roman Fredlaus.

Om Kjersti Kollbotn



 
  Web site engine's code is Copyright © 2002 by PHP-Nuke. All Rights Reserved. PHP-Nuke is Free Software released under the GNU/GPL license.
Sidegenerering: 0.019 Sekunder